Foto: Foto:

Column: Het land van 'joe en mie'

Taal. Dialecten. Twentse dialecten. Plat. Elk dorp heeft een andere tongval. Zo bijzonder. Neem de gemeente Losser met zien vijf kerkdorpen als veurbeeld. Je kunt duidelijk horen dat er in Beuningen en De Lutte anders wordt gepraat dan in Losser, Glane en Overdinkel.

De bevolking in de kop van ooze gemeente heeft een hoofdzakelijke agrarische achtergrond (de taal van het echte boerenland) en is altied enigszins autochtoon gebleven. Echter in Overdinkel en in mindere mate ook Losser is de invloed van de emigranten uit Drenthe die rond 1910 op zoek naar werk in de Textielindustrie in Gronau, zich vestigen in Overdinkel en Losser verweven door het oorspronkelijke Twents plat.

Deze waarschijnlijk eerste emigranten kwamen te voet of met een boerenkar uit het verre Steenwijkerwold en Drenthe en vestigden zich rond 1910 op de uitgestrekte paarse heidevelden tussen Overdinkel en Gronau. Ze trokken met hun armoedige plunje door de stroaten van het landelijke Losser, waar alleen het luiden van de klokken van de oale toren, het gapen van een buurman of het blaffen van een hond de stilte verstoorde.

Je kunt duidelijk horen dat in Beuningen en De Lutte anders wordt gepraat dan in Losser, Glane en Overdinkel

De mensen uut de kop van Overijssel en Drenthe kwamen af op de roep van de grote textielfabrieken in Gronau. Overal verschenen her en der aan de Hoofdstroat richting de grens woonketens en plaggehutten op de uitgestrekte paarse heidevelden. Die paarse heide troostte ook enigszins het verlangen naar Drenthe. Ze kwamen met vele honderden, onder wie mien opa die uut Emmer-Compascuum kwam.

Met het komen van de mensen uut het hoge noorden veranderde het dialect in Overdinkel. Het werd een prachtig dialect van Twents, Drents met een druppeltje Duits. Waslijn werd 'wasliene', Hans werd 'Hansie', Teun werd 'Teuntie', koppies en schotelghies... Jouw moeder werd werd 'joe mo' en mijn pa werd 'mie va'. En zo ontstond er een nieuw dorp waar zich een nieuw dialect ontwikkelde.

Als de toneelvereniging een voorstelling geeft, hoor je hoe mooi zangerig die drie talen samen versmelten in het Overdinkels dialect. 'Oos jochie is met Hansie op zien brommerchie noar oos Jantie over de poal noar Jantie hen goan'.

Twents plat verweven met het joe en mie en wasliene. Hanssie, Piettie, Teuntie meekomend uit het toen verre Drenthe. "Het dialect is net zo veranderlijk als de leu om oos hen.

Mien pa, die uut Denekamp kwam en mien ma uut Losser, hebt elkaar voor het eerst zo rond 1947 ontmoet tijdens een dansavond bij café Heideman aan de Dinkel. Er moest een tolk bij komen omdat ze anders elkaar niet konden begrijpen.

Eddy Oude Voshaar

Peter Koehorst
Meer berichten